૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ સવારે ૯:૦૦ વાગ્યે ગ્રામ પંચાયત કચેરી ખાતે ગ્રામસભાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે ◆ મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના હેઠળ, મજૂરોએ ગ્રામ પંચાયત કચેરીમાં આવીને ઇ-કેવાયસી કરાવવું જોઈએ.
૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ સવારે ૯:૦૦ વાગ્યે ગ્રામ પંચાયત કચેરી ખાતે ગ્રામસભાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે ◆ મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના હેઠળ, મજૂરોએ ગ્રામ પંચાયત કચેરીમાં આવીને ઇ-કેવાયસી કરાવવું જોઈએ.
સરકારી યોજના
ગ્રામ પંચાયત સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ સરકારી યોજનાઓ વિશે માહિતી
- વ્યક્તિગત લાભની યોજનાઓ
પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના
સંક્ષિપ્ત માહિતી :આ એક કેન્દ્ર પ્રાયોજિત આવાસ યોજના છે, અને ભૂતપૂર્વ ઇન્દિરા આવાસ યોજનાને પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના ગ્રામીણ (પ્રધાનમંત્રી ગ્રામીણ આવાસ યોજના) માં પરિવર્તિત કરવામાં આવી છે. ગુજરાત રાજ્યમાં, આ યોજના નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૬-૧૭ થી લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. આ યોજના માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારનો હિસ્સો અનુક્રમે ૬૦:૪૦ ના ગુણોત્તરમાં છે.
લાભાર્થી પાત્રતા: 2 લાખ રૂપિયા સુધીદસ્તાવેજો:
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ફોટોકોપી, જમીનના દસ્તાવેજો, જોબ કાર્ડ.
લાભનો પ્રકાર:
₹2 લાખ સુધી
પસંદગી પ્રક્રિયા: લાભાર્થીઓની પસંદગી સામાજિક-આર્થિક જાતિ સર્વેક્ષણ-2011 માંથી મળેલી માહિતીના આધારે કરવામાં આવે છે.
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના
સંક્ષિપ્ત માહિતી :પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના એક કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજના છે. આ યોજના અંતર્ગત પાત્ર નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને દર વર્ષે રૂ. 6,000/- ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે, જે ત્રણ સમાન હપ્તામાં (રૂ. 2,000/-) સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં DBT દ્વારા જમા થાય છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ યોજના વર્ષ 2019 થી અમલમાં છે. આ યોજનાનો સમગ્ર ખર્ચ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વહન કરવામાં આવે છે.
લાભાર્થી પાત્રતા:ખેડૂત પાસે ખેતીલાયક જમીન હોવી જોઈએ
નાના અને સીમાંત ખેડૂત હોવો જોઈએ
ખેડૂત પરિવારના નામે ખેતીની જમીન નોંધાયેલ હોવી જોઈએ
દસ્તાવેજો:
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ફોટોકોપી, જમીનના દસ્તાવેજો, જોબ કાર્ડ.
લાભનો પ્રકાર:
₹2000 સુધી
પસંદગી પ્રક્રિયા: લાભાર્થીઓની પસંદગી સામાજિક-આર્થિક જાતિ સર્વેક્ષણ-2011 માંથી મળેલી માહિતીના આધારે કરવામાં આવે છે.
પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાય ઘર ખરીદી નાણાકીય સહાય યોજના
માહિતી:
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના ગ્રામિણ તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત અન્ય ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર લાભાર્થીઓ માત્ર જગ્યા અભાવે ઘરકુલનો લાભ મેળવવાથી વંચિત ન રહે તે માટે પંડિત દીનદયાલ ઉપાધ્યાય ઘરકુલ જગ્યા ખરીદી આર્થિક સહાય યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.
લાભાર્થી પાત્રતા :
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (ગ્રામિણ) તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર પરંતુ ઘરકુલ બાંધકામ માટે જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબો.
કાગળપત્રો :
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ઝેરોક્સ નકલ, જગ્યા ખરીદી સંબંધિત કાગળપત્રો.
લાભનું સ્વરૂપ :
જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબોને જગ્યા ખરીદી માટે રૂ. 1,00,000/- સુધીની આર્થિક સહાય ઉપલબ્ધ છે.
પસંદગી પ્રક્રિયા :
પંચાયત સમિતિના ગટ વિકાસ અધિકારીના અધ્યક્ષસ્થાને રચાયેલ સમિતિ દ્વારા.
- જાહેર વિકાસની યોજનાઓ
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગારી ગેરંટી યોજના (MGNREGA)
સંક્ષિપ્ત માહિતી :
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગારી ગેરંટી યોજના (મનરેગા) એ કેન્દ્ર સરકારની સહાયથી ચલાવવામાં આવતી એક મહત્વપૂર્ણ યોજના છે, જે ગ્રામિણ વિસ્તારોના કુટુંબોને અનકુશલ રોજગારીનો હક પૂરો પાડવા માટે રચાયેલ છે.
મનરેગા યોજના અંતર્ગત ગુજરાત/મહારાષ્ટ્રમાં:
જલસંરક્ષણ,
ગ્રામ પંચાયત સ્તરના પાયાભૂત સંવર્ધન કાર્યો,
અને વ્યક્તિગત લાભ માટેની કામગીરી (જેમ કે કૂવો ખોદવો, પશુઓ માટેના પોરા/ગોઠ) પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
કામની પસંદગીની પ્રક્રિયા ગ્રામ સભા દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેના કારણે વિકેન્દ્રિકરણને પ્રોત્સાહન મળે છે.
વિશેષતાઓ:
કુટુંબના આધારે (Household) જૉબ કાર્ડ આપવામાં આવે છે.
નોંધણ કરાયેલા કુટુંબને ન્યાયસંગત રોજગારી:
દર વર્ષે કોમ לפחות 100 દિવસ કેન્દ્રની નાણાકીય સહાયથી.
વધારાના દિવસો માટે રાજ્યની નાણાકીય સહાયથી.
દરરોજની મજૂરી દર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે.
કામ કર્યા પછી વધુમાં વધુ 15 દિવસમાં મજૂરીનું વિતરણ કરવામાં આવશે.
કામ માટે નોંધાયેલા મજૂરે કિમાન 14 દિવસ સતત કામ કરવું જરૂરી છે.
મજૂરીનું વિતરણ મજૂરના બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ બચત ખાતામાં કરવામાં આવશે.
જલ જીવન મિશન
સંક્ષિપ્ત માહિતી :
જલ જીવન મિશન માટે સંસ્થાકીય વ્યવસ્થા:
જલ જીવન મિશન માટે માર્ગદર્શન સૂચનાઓ 25.12.2019 ના રોજ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી હતી.
હું એક કાળમર્યાદિત કાર્યક્રમ છે, જેમાં નિર્ધારિત સમયગાળામાં લક્ષ્યાંક પૂરું કરવું જરૂરી છે. તેથી, આ માટે મજબૂત ચાર સ્તરીય સંસ્થાકીય રચના તૈયાર કરવામાં આવી છે, જે નીચે મુજબ છે:
રાષ્ટ્રીય સ્તરે: રાષ્ટ્રીય જલ જીવન મિશન (NJJM)
રાજ્ય સ્તરે: રાજ્ય પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (SWSM)
જિલ્લા સ્તરે: જિલ્લા પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (DWSM)
ગ્રામ સ્તરે: ગ્રામિણ પાણી પુરવઠા અને સ્વચ્છતા સમિતિ (VWSC)
પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાય ઘર ખરીદી નાણાકીય સહાય યોજના
માહિતી:
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના ગ્રામિણ તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત અન્ય ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર લાભાર્થીઓ માત્ર જગ્યા અભાવે ઘરકુલનો લાભ મેળવવાથી વંચિત ન રહે તે માટે પંડિત દીનદયાલ ઉપાધ્યાય ઘરકુલ જગ્યા ખરીદી આર્થિક સહાય યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.
લાભાર્થી પાત્રતા :
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (ગ્રામિણ) તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર પરંતુ ઘરકુલ બાંધકામ માટે જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબો.
કાગળપત્રો :
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ઝેરોક્સ નકલ, જગ્યા ખરીદી સંબંધિત કાગળપત્રો.
લાભનું સ્વરૂપ :
જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબોને જગ્યા ખરીદી માટે રૂ. 1,00,000/- સુધીની આર્થિક સહાય ઉપલબ્ધ છે.
પસંદગી પ્રક્રિયા :
પંચાયત સમિતિના ગટ વિકાસ અધિકારીના અધ્યક્ષસ્થાને રચાયેલ સમિતિ દ્વારા.
- વ્યક્તિગત લાભની યોજનાઓ
પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના
સંક્ષિપ્ત માહિતી :આ એક કેન્દ્ર પ્રાયોજિત આવાસ યોજના છે, અને ભૂતપૂર્વ ઇન્દિરા આવાસ યોજનાને પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના ગ્રામીણ (પ્રધાનમંત્રી ગ્રામીણ આવાસ યોજના) માં પરિવર્તિત કરવામાં આવી છે. ગુજરાત રાજ્યમાં, આ યોજના નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૬-૧૭ થી લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. આ યોજના માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારનો હિસ્સો અનુક્રમે ૬૦:૪૦ ના ગુણોત્તરમાં છે.
લાભાર્થી પાત્રતા: 2 લાખ રૂપિયા સુધીદસ્તાવેજો:
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ફોટોકોપી, જમીનના દસ્તાવેજો, જોબ કાર્ડ.
લાભનો પ્રકાર:
₹2 લાખ સુધી
પસંદગી પ્રક્રિયા: લાભાર્થીઓની પસંદગી સામાજિક-આર્થિક જાતિ સર્વેક્ષણ-2011 માંથી મળેલી માહિતીના આધારે કરવામાં આવે છે.
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના
સંક્ષિપ્ત માહિતી :પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના એક કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજના છે. આ યોજના અંતર્ગત પાત્ર નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને દર વર્ષે રૂ. 6,000/- ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે, જે ત્રણ સમાન હપ્તામાં (રૂ. 2,000/-) સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં DBT દ્વારા જમા થાય છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ યોજના વર્ષ 2019 થી અમલમાં છે. આ યોજનાનો સમગ્ર ખર્ચ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વહન કરવામાં આવે છે.
લાભાર્થી પાત્રતા:ખેડૂત પાસે ખેતીલાયક જમીન હોવી જોઈએ
નાના અને સીમાંત ખેડૂત હોવો જોઈએ
ખેડૂત પરિવારના નામે ખેતીની જમીન નોંધાયેલ હોવી જોઈએ
દસ્તાવેજો:
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ફોટોકોપી, જમીનના દસ્તાવેજો, જોબ કાર્ડ.
લાભનો પ્રકાર:
₹2000 સુધી
પસંદગી પ્રક્રિયા: લાભાર્થીઓની પસંદગી સામાજિક-આર્થિક જાતિ સર્વેક્ષણ-2011 માંથી મળેલી માહિતીના આધારે કરવામાં આવે છે.
પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાય ઘર ખરીદી નાણાકીય સહાય યોજના
માહિતી:
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના ગ્રામિણ તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત અન્ય ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર લાભાર્થીઓ માત્ર જગ્યા અભાવે ઘરકુલનો લાભ મેળવવાથી વંચિત ન રહે તે માટે પંડિત દીનદયાલ ઉપાધ્યાય ઘરકુલ જગ્યા ખરીદી આર્થિક સહાય યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.
લાભાર્થી પાત્રતા :
કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (ગ્રામિણ) તથા રાજ્ય પુરસ્કૃત ગ્રામિણ ઘરકુલ યોજનામાં ઘરકુલ માટે પાત્ર પરંતુ ઘરકુલ બાંધકામ માટે જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબો.
કાગળપત્રો :
આધાર કાર્ડ, બેંક પાસબુકની ઝેરોક્સ નકલ, જગ્યા ખરીદી સંબંધિત કાગળપત્રો.
લાભનું સ્વરૂપ :
જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કુટુંબોને જગ્યા ખરીદી માટે રૂ. 1,00,000/- સુધીની આર્થિક સહાય ઉપલબ્ધ છે.
પસંદગી પ્રક્રિયા :
પંચાયત સમિતિના ગટ વિકાસ અધિકારીના અધ્યક્ષસ્થાને રચાયેલ સમિતિ દ્વારા.
- જાહેર વિકાસની યોજનાઓ
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગારી ગેરંટી યોજના (MGNREGA)
સંક્ષિપ્ત માહિતી :
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગારી ગેરંટી યોજના (મનરેગા) એ કેન્દ્ર સરકારની સહાયથી ચલાવવામાં આવતી એક મહત્વપૂર્ણ યોજના છે, જે ગ્રામિણ વિસ્તારોના કુટુંબોને અનકુશલ રોજગારીનો હક પૂરો પાડવા માટે રચાયેલ છે.
મનરેગા યોજના અંતર્ગત ગુજરાત/મહારાષ્ટ્રમાં:
જલસંરક્ષણ,
ગ્રામ પંચાયત સ્તરના પાયાભૂત સંવર્ધન કાર્યો,
અને વ્યક્તિગત લાભ માટેની કામગીરી (જેમ કે કૂવો ખોદવો, પશુઓ માટેના પોરા/ગોઠ) પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
કામની પસંદગીની પ્રક્રિયા ગ્રામ સભા દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેના કારણે વિકેન્દ્રિકરણને પ્રોત્સાહન મળે છે.
વિશેષતાઓ:
કુટુંબના આધારે (Household) જૉબ કાર્ડ આપવામાં આવે છે.
નોંધણ કરાયેલા કુટુંબને ન્યાયસંગત રોજગારી:
દર વર્ષે કોમ לפחות 100 દિવસ કેન્દ્રની નાણાકીય સહાયથી.
વધારાના દિવસો માટે રાજ્યની નાણાકીય સહાયથી.
દરરોજની મજૂરી દર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે.
કામ કર્યા પછી વધુમાં વધુ 15 દિવસમાં મજૂરીનું વિતરણ કરવામાં આવશે.
કામ માટે નોંધાયેલા મજૂરે કિમાન 14 દિવસ સતત કામ કરવું જરૂરી છે.
મજૂરીનું વિતરણ મજૂરના બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ બચત ખાતામાં કરવામાં આવશે.
જલ જીવન મિશન
સંક્ષિપ્ત માહિતી :
જલ જીવન મિશન માટે સંસ્થાકીય વ્યવસ્થા:
જલ જીવન મિશન માટે માર્ગદર્શન સૂચનાઓ 25.12.2019 ના રોજ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી હતી.
હું એક કાળમર્યાદિત કાર્યક્રમ છે, જેમાં નિર્ધારિત સમયગાળામાં લક્ષ્યાંક પૂરું કરવું જરૂરી છે. તેથી, આ માટે મજબૂત ચાર સ્તરીય સંસ્થાકીય રચના તૈયાર કરવામાં આવી છે, જે નીચે મુજબ છે:
રાષ્ટ્રીય સ્તરે: રાષ્ટ્રીય જલ જીવન મિશન (NJJM)
રાજ્ય સ્તરે: રાજ્ય પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (SWSM)
જિલ્લા સ્તરે: જિલ્લા પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (DWSM)
ગ્રામ સ્તરે: ગ્રામિણ પાણી પુરવઠા અને સ્વચ્છતા સમિતિ (VWSC)
યાત્રાસ્થળ વિકાસ કાર્યક્રમ
સંક્ષિપ્ત માહિતી :
ગ્રામિણ વિસ્તારોના દરેક કુટુંબને સન 2024 સુધી “દર ઘરમાં નળથી પાણી” પ્રકારે, રાજ્યના ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં દરેક ઘરમાં વ્યક્તિગત નળ જોડણી દ્વારા દરરોજ કિમાન 55 લીટર ગુણવત્તાયુક્ત પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવું જ જલ જીવન મિશનની મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.
જલ જીવન મિશન માટે સંસ્થાકીય વ્યવસ્થા:
જલ જીવન મિશન માટે માર્ગદર્શન સૂચનાઓ 25.12.2019 ના રોજ કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કરી હતી.
આ એક કાળમર્યાદિત કાર્યક્રમ છે અને નિર્ધારિત સમયગાળામાં લક્ષ્યાંક પૂર્ણ કરવું આવશ્યક છે. માટે માટે મજબૂત ચાર સ્તરીય સંસ્થાકીય રચના તૈયાર કરવામાં આવી છે:
રાષ્ટ્રીય સ્તરે: રાષ્ટ્રીય જલ જીવન મિશન (NJJM)
રાજ્ય સ્તરે: રાજ્ય પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (SWSM)
જિલ્લા સ્તરે: જિલ્લા પાણી અને સ્વચ્છતા મિશન (DWSM)
ગ્રામ સ્તરે: ગ્રામિણ પાણી પુરવઠા અને સ્વચ્છતા સમિતિ (VWSC)
યાત્રાસ્થળ વિકાસ કાર્યક્રમ હેઠળ કક્ષા ‘અ’ ધરાવતાં યાત્રાસ્થળો પર યાત્રીઓ માટે સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરવાં આવશ્યક છે.
કાર્યમાં સમાવિષ્ટ:
ભક્તો માટે નિવાસ સ્થળ બાંધવું
વાહન માટે પાર્કિંગ સુવિધા
પુરુષ/સ્ત્રી શૌચાલય બાંધવાં
પાણી પુરવઠાની વ્યવસ્થા
બત્તીઓની વ્યવસ્થા
સંરક્ષણ ભિંતો બાંધવી